ความเป็นมาในการจัดตั้งสำนักงานกิจการยุติธรรม

เพื่อให้การพัฒนากระบวนการยุติธรรมเป็นไปอย่างมีทิศทางเดียวกัน โดยมีเป้าหมายสูงสุดในการอำนวยความยุติธรรมให้กับประชาชนคณะกรรมาธิการ การบริหารและการยุติธรรมวุฒิสภาและคณะกรรมการพิจารณาโครงการสร้าง กระทรวงยุติธรรม (ตามคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 59/2541ลงวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2541) ได้มีความเห็นพ้องกันว่ากระทรวงยุติธรรมใหม่ ต้องเป็น "ศูนย์กลาง" (focal point) ของการบริหารงานยุติธรรมอย่างแท้จริง ดังนี้

1. เป็นองค์หลักในการบริหารและประสานระบบย่อย ของกระบวนการยุติธรรมทุกระดับชั้น ตั้งแต่ชั้นก่อนฟ้องชั้นพิจารณาคดี ชั้นบังคับคดีตลอดจน การดำเนินการในการพัฒนาทางเลือกอื่นๆในการแก้ปัญหาความขัดแย้งนอกจากที่มีอยู่ในกระบวนการ ยุติธรรม (Alternative dispute Reroltuions) ทั้งในทางแพ่งและทางอาญา
2. เป็นองค์กรหลักในการพัฒนายุทธศาสตร์และแนวนโยบายการยุติธรรมแห่งชาติ เป็นการประสาน ความร่วมมือในการป้องกันและควบคุมอาชญากรรม ระหว่างภาครัฐและเอกชนรวมถึงการตรวจสอบถ่วงดุล การบริหารงานยุติธรรมในระบบย่อยของกระบวนการยุติธรรมประกอบกับจากรายงานการประชุมทางวิชาการ และสรุปผลการพิจารณาศึกษา เรื่อง กระบวนการยุติธรรมและเรื่องพัฒนาการขององค์กรหรือหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการยุติธรรม ทางอาญาและทางแพ่ง ของคณะกรรมาธิการการบริหารและการยุติธรรม วุฒิสภาได้เสนอว่า ในการพัฒนากระบวนการยุติธรรมให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันและมีประสิทธิภาพ ควรปรับปรุงการประสานงานและการวางแผนในหน่วยงานของกระบวนการยุติธรรม ดังนี้
   1. จัดตั้งฝ่ายประสานงานของทุกหน่วยงาน
   2. จัดตั้งองค์กรกลาง เช่น สถาบันอาชญาวิทยาและทัณฑ์วิทยาแห่งชาติ
   3. ตั้งเป้าหมายและอุดมการณ์ร่วมกันในการรักษาความเป็นธรรมในสังคม
   4. ให้ทุกองค์กรในภาครัฐร่วมกันวางแผนงานยุติธรรมแห่งชาติให้ชัดเจน ทั้งระบบ โดยให้องค์กรเอกชนมีส่วนร่วม